Geyikler

ADLARINI Ä°RÄ° KULAKLARINDAN ALAN GEYÄ°KLER

KATIR GEYİK» (Odocoileus hemionus) arkadaş canlısı bir hayvandır. Belli göç yollarını izleyerek sıcak yaz aylarım dağlarda geçirdikten sonra, sonbaharda sıperli vadilere ve daha alçak seviyedeki bölgelere iner. Bu gibi göçter esnasında birkaç yüz başlık katır geyik sürüleri görüldüğü olmuştur. Çiftleşme mevsimi sonbahar sonundadır, yavrular da yazlıkta dunyaya gelirler. Dişiler genellikle ikiz olan yavrularını çiftleşmeden altı veya yedi ay sonra doğururlar. Bilgiinler tarafından işaretlenmiş bir dişi katır geyik, kısırlaşıncaya kadar yirmi yıl arka arkaya ikiz doğur
muÅŸtu.

Katır geyik’in iri kulakları vardır. Ä°smi de bundan ileri gelir. Bu geyiÄŸin kaba et bölgesinde beyazımsı geniÅŸ bir leke göze çarpar. Oldukça kısa kuyruÄŸunun ucu siyahtır. Dallı boynuzları başından itibaren dikey olarak yükselir ve ilk çatalda hemen hemen eÄŸit olarak ikiye bölünür. Ä°kinci derecede dalların da bölünmesiyle her boynuzda aÅŸağı yukarı eÅŸit aralıklı dört veya daha fazla sayıda uç meydana çıkar.

Bu geyiğin postu yazın esmer veya sarımsı kahverengidir. Kışın postu daha uzun tüylü ve daha gri tonludur Yetişkin bir erkek katır geyik omuz hizasında 105 santim boyunda olabilir, baş ve vücut uzunlugu da 150 santimi geçebilir. Ayrıca bu de 20 santimlik kuyruğu vardır. Ağır lığı 75 ile 100 kilo arasında değişir Katır geyiklerin her biri ayrı bı bölgede yaşayan bir düzine kadar türü vardır. Bu bölgeler bazen birbirinin içine taşarlar.
Katır geyik’in yurdu Kuzey Amerika’nın batışıdır. Kaliforniya’nın güneyi «güney katır geyiÄŸi» nin, Alaska île Batı Kanada’mn kıyılarıyla kıyı açıklarındaki adaları «Sitka ge yiÄŸi» nin, gene Kuzey Amerika’nır Pasifik kıyıları da «Kolombiya kan kuyruklu geyiÄŸi» nin yurdudur.

«SİNYAL BAYRAKLARI» OLAN GEYİKLER

VİRGİNİA geyiği. öbür adıyla «beyaz kuyruklu geyik» (Odocoileus virginianus), Birleşik Amerika ormanlarının bir hayvanıdır. Fakat biteviye sık ormanlardan çok, sık orman, ağaçsız çayır ve güneşli orman açıklığı gibi değişik arazileri bir araya toplayan bölgeleri tercih eder İkili, üçlüden kalabalık olmayan gruplar meydana getirir. Ürkek ve çekingen bir hay vandır.
Bir tehlikenin yaklaştığını sezen Virginia geyiği başını eğerek ve «beyaz bayrağını» yani kuyruğunu aşağı indirerek sessizce oradan kaçmaya bakar. Fakat koşmaya başladığı anda kuyruğunu havaya dikerek iki yana sallamaya koyulur. Bu davranışı, hemcinsleri için şaşmaz bir tehlike sinyalidir.
Virginia geyiği göçmen bir hayvan değildir. Sürü halinde dolaşmaktansa yalnız olmayı tercih eder. En çok üç yüz dönümlük bir saha içinde yer değiştirir.

Virginia geyiği çıngıraklı yılana karşı:

Virginia geyiği ile çıngıraklı yılan ezelî düşmandırlar. Sürüngenle bu boynuzlu memeli arasında pek çok öldürücü boğuşmalar olmuştur.
Böyle bir dövüş görülecek bir
manzaradır.Virginia geyiği başını eğerek ve daha iyi görmek için yana devrilerek yılana ihtiyatla sokulur ve düşmanının ilk hamlesini boynuzlarıyla durdurur. Bundan sonra birden havaya sıçrayarak keskin toynaklı ayaklarının dördüyle birden çıngıraklı yüanan üzerine iner, arkasından gene havaya sıçrayarak bu manevrayı tekrar eder. Bunun gibi birkaç saldırıdan sonra, çıngıraklı yılan didik didik olarak can verir. Dişi Virginiya geyiği boynuzsuz olmasına rağmen, çıngıraklı yılana aynen erkeği gibi saldırır.

Vîrginia geyiklerinin flörtü ve aile hayatı:

Virginia geyiklerinde flört ekimde baÅŸlar ve aralığa kadar sürer. Bu arada, diÅŸilere sahip olmak için, erkek Virginda geyikleri’nin arasında ÅŸiddetli kavgalar olur. Ä°ki erkek Virginia geyiÄŸinin boynuzlarının birbirine dolaÅŸtığı ve geyiklerin ikisinin de açlıktan öldüğü çok görülmüştür.
Benekli yavrular mayısta dünyaya gelirler. Her biri yaklaşık olarak 2 kilo ağırlığmdadır. Yavruların sayısı annenin yaÅŸma göre deÄŸiÅŸir. DiÅŸi Virginia geyiÄŸi’nin ilk doÄŸumunda yavru sayısı tektir, ikinci yıl ikiz, bazen de üçüz doÄŸurabilir. Ender de olsa bir batında dört yavrunun doÄŸduÄŸu bile görülmüştür.
Virginia geyiğinin hayat süresi on beş, yirmi yıldır. Dişisinin, hayatmm ilk on dört yılında doğurduğu yavru sayısı otuz biri bulabilir.

Yurdu geniÅŸtir:

Virginia geyiÄŸi en çok BirleÅŸik Amerika’nın kuzey doÄŸusunda bol olmakla beraber, Güney Kanada’dan itibaren bütün Kuzey Amerika’da ve Peru ile Bolivya’ ya kadar Güney Amerika’da da bulunur.
Bu geyik oldukça ufak ve zariftir. Bazen «yelpaze kuyruklu geyik» diye de anıldığı olur. Uzun ve tüylü kuyruğunun alt yüzü beyazdır. Hayvanın yazlık postunun sırtı, yanları
ve bacakları biteviye koyu sarı veya veya esmerdir. Daha ağır olan kışlı post daha koyu renk ve grimsidir. Her iki postta da karın ve boyun bölgeleri beyazdır..

Virginia geyiklerinin bir düzine kadar çeşidi birbirinden hayli farklıdır Kuzeyde yaşayan türler öbürlerinden büyüktürler, baş ve vücut uzunlukları 170 santime yaklaş, omuz hizasındaki boylan da 117 santim kadardır. Yetişkin erkek Vırgınia geyiği 100-200 kilo agırlıgındadır.

Bir de «cüce Virginia geyıgı» vardır Bunun burnuyla kuyruÄŸunun kökü arasındaki uzunluk 125-130 santim, ağırlığı da 25 kilodan azdır. Bütün Virginia geyikleri’nde boynuzların ana dalı öne doÄŸru içbükey kavis çevirir, ucu içeriye doÄŸru kıvrılır ve iki veya daha fazla sayıda dikine diÅŸleri vardır.

GARÄ°P DALLI BOYNUZLU

PERE DAVID Geyiği» veya öbür adıyla «Milu» (Elaphurüs davidianus) Çinlilerin gözünde garip bir hayvandır. Çinliler ona «dört benzemeyiş» anlamına gelen «Ssu - ou - hsiang» derler. Söylediklerine göre, bu geyiğin eşeğinki gibi bir kuyruğu, ineğinki gibi toynakları, deveninki gibi bir boynu ve geyiklerinki gibi dallı boynuzları vardır.

Esrarengiz boynuzlar:

Pere David geyiklerinin dallı boynuzları, genel olarak bir, bazen de iki kere çatallaşmaları ve ön daim kaidenin hayli yükseğinde ayrılması bakımından dikkate değer. Arka dal ince, uzun ve düzdür, ucunda çok kere küçük dişler bulunur.
Eakat bu boynuzların asıl ilginç tarafı, yetiÅŸkin Pere David geyikleri’nin başında bir yılın içinde iki kere yani yazın ve kışıniki takım boynuzun
bitmesidir.Erkek Pere David geyiÄŸi’nin
iyice olgunlaşana kadar yılda yalnız bir takım boynuzu çıkar. Fakat yılda iki kere çıka boynuzlar daha ufaktır,
YetiÅŸkin Pere David geyikleri’ni yazlık boynuzlan çoÄŸu zaman kasır ayındaki çiftleÅŸme mevsiminden sor ra, fakat bazen de eylülde düşen Kışlık boynuzların düşüş tarihi geyiÄŸine göre deÄŸiÅŸir. Fakat kışlık boynuzlar ne kadar genç düşerlerse düşsünler, yeni takım sonbahardaki çiftleÅŸme mevsimine kadar katılaÅŸacaktır.
Bu garip özellik, bu geyiklerin bel ki de yılda iki kere üredikleri geçmiş kuşaklardan kalmış olabilir. Daha ufak boynuzlu yaşlı geyiklerin daha iri olan genç hayvanlarla boy olçüşemediklerini de burada belirtelim.

Soyları tükenmek üzere:

Pere David geyikleri’nin soyu tükenmek yolunda olduÄŸuna göre, bu garip özelligin gerçek sebebi belki hiç bir zaman anlaşılmayacaktır. Bu geyik ler, onları Pekin’deki yazlık sarayın bahçelerinde gören tabiat bilgini Pere David tarafından batı dünyasına tanıtılmıştır.
Son derece ender olan. bu geyik, bugün sadece bazı özel parklarla hayvanat bahçelerinde beslenmektedir. Tabiat bilginleri, bu hayvanın ilk yurdunun, bir zamanlar Kuzey DoÄŸu Çin’in büyük bir kısmını kaplayan bataklıklar ve kamışlarla örtülü ovalar olduÄŸu kanısındadırlar. Fakat Pere David geyiÄŸi’ni tabiatta keÅŸfetmeyi baÅŸaramamışlardır.
Pere David geyiği iri bir hayvandır: Omuz hizasında boyu 110-115 santimdir. Tüylü kuyruğu öbür geyiklerinkinden uzundur. Orta ufaklıktaki kulaklarının içi bol kıllıdır. Kışlık postu grimsi koyu sarıdır Yavruları beyaz beneklidir.

DAÄž ORMANLARININ DEVLERÄ°:

VAPÄ°Tλ veya öbür adıyla «Kanada geyiÄŸi» (Cervus canadensis), yuvarlak dallı boynuzlu geyiklerin en irisidir. Esasen mus hesaba katılmazsa, vapiti bugiün dünya yüzündeki geyiklerin en irisi olur. YetiÅŸkin bir vapiti omuz hizasında 160-165 santim boyunda ve 350-500 kilo ağırlığındadır. YetiÅŸkin erkek vapiti’nin dallı boynuzlarının arasındaki uzaklık 150 santimi bulabilir.

Harem uğruna dövüşler:

Vapiti, yüksek aÄŸaçlı daÄŸ ormanlarında yaÅŸar. Erkek vapiti’nin sonbahara rastlayan çiftleÅŸme mevsiminin başındaki borazan sesini andırır çaÄŸrısı, yakınlardaki baÅŸka erkek vapiti’lere bir nevi meydan okumadır. Bu çaÄŸrı alçak perdeli olarak baÅŸladıktan sonra, gitgide tizleÅŸir, birdenbire gürültülü bir çığlık ÅŸekline dökülür ve birkaç homurtuyla son bulur. BaÅŸka bir erkek vapiti de buna bir havlamayla karşılık verdiÄŸi takdirde, dövüş baÅŸlar.
Dövüş esnasında boyunları ÅŸiÅŸen ve burun delikleri gerilen vapiti’ler bir koÅŸudur tutturarak ve dallı boynuzlarını takırdatarak birbirlerine toslarlar. Arada çarpışmanın ÅŸiddetinden bir vapiti’nin boynunun kırıldığı olur. Fakat çoÄŸu zaman, bunun gibi iki, üç hamleden sonra vapiti’ lerden biri yenilgiyi kabul ederek hızla kaçmaya bakar.
Özellikle güçlü bir erkek vapiti’ nin hareminde elli, altmış diÅŸinin bulunduÄŸu görülmüşse de, normal diÅŸi sayısı on iki kadardır. Bir de ÅŸu vardır: Güçlü erkek vapiti kendine kalabalık bir harem toplayabilirse de, bunu uzun zaman muhafaza edebildiÄŸi enderdir. EÅŸsiz kalmış birkaç bekâr onu ergeç tuzaÄŸa düşürecektir. Erkek vapiti önceleri haremine göz koyan bekârlarla kavgaya tutuÅŸ-’ mâk ihtiyatsızlığını iÅŸlemez, fakat sonunda fazla küstah bir rakiple kapışmanın önüne geçemez. Harem sa-
hibi böyle dövüşürken, öbür bekâr vapiti’ler baÅŸka baÅŸka yönlerden hareme sokularak bunu küçük gruplara bölerler ve hızla tepelere kaçırırlar. Harem sahibi sonunda dövüşü kazansa bile, haremini elinden kaçırmış ve hırsızları kovalayamayacak kadar yorulmuÅŸ bulunur.
Vapiti’ler bu gibi hilelere baÅŸ vurmasalar, erkeklerinin büyük bir kısmı çiftleÅŸmeden kalırlardı.

Vapiti’nin düşmanları:

Kurt, kır kurdu, vaÅŸak ve ayı, vapiti’nin tabiî düşmanlarıdır. Fakat muazzam dallı boynuzları başında olan bir erkek vapiti çoÄŸu zaman bu yırtıcı yaratıkların saldırıları karşısında emniyettedir.
Gören birinin anlattığına bakılırsa, gözü kızan bir vapiti’nin saldırısına uÄŸrayan bir ayı, bu geyiÄŸin çok çatallı ve keskin boynuzları tarafından delik deÅŸik edilmiÅŸti. Sonunda ayıdan geride kanlı bir külçeden baÅŸka bir ÅŸey deÄŸildi. Fakat vapiti hâlâ öfkesini alamamış olacaktı ki, ormana dönmeden önce ön ayaklarıyla üzerinde tepinerek ayıyı ÅŸekilsiz bir mahallebiye çevirmiÅŸti.

Yavru vapiti’nin hayatı:

Yavrular mayısta veya haziranda dünyaya gelirler ve çoğu zaman ağaçsız çayırlarda hayata gözlerini açarlar. Genellikle tek olan yavru doğumundan
bir saat sonra ayağa kalkabildikten başka, titrek bacaklarının üzerinde yürüyebilirler de. Postu önceleri açık esmerimsi kahvede ve geniş beyaz beneklerle süslüdür. Bu tertip, hayvanın, ormanların parlak ışıklı ve gölgeli bölgeleri arasında göze çarpmamasını sağlar.
Yavru, doğumundan birkaç gün sonra ana sürünün peşinde yazlık yurda gidebilecek kadar kuvvetlenmiştir. İlk altı hafta süresince annesinden süt emdikten sonra, yaprakları ve ince dalları yemeyi öğrenir. Ağustosta benekleri solmuş, sonbahar sonlarında ise tamamiyle sütten kesilmiş olurlar. Bu geyikler ortalama on beş, on altı yıl yaşarlarsa da, tek tük birkaç tanesinin yirmi iki yaşma kadar yaşadığı görülmüştür.
Vapîti sürüleri yaz boyunca sivrisineklerin ve başka böceklerin saldırılarından emniyette olacakları dağlarda yaşarlar. Sonbahar gelince, daha alçak yerlere inerek kışı siperli vadilerle, kırlarda geçirirler.
Vapiti eskiden BirleÅŸik Amerika’ nm ve Güney Kanada’nm hemen her yerinde bulunurdu. Bugün ise sadece BirleÅŸik Amerika’nın batısı ile Kaya daÄŸları bölgesinde kalmıştır. Yakın akrabası olan Orta ve DoÄŸu Asya vapitisi, ÅŸimdi kızıl geyik gruplarına girmektedir.
Amerika vapitisi’nin vücudu genellikle açık sarıysa da, başı ve yeleli ensesi koyu kestanedir. Kaibaetlerindeki geniÅŸ leke üe kısa kuyruÄŸu saman rengindedir. YetiÅŸkin vapiti’lerde muazzam dallı boynuzların iyice geliÅŸmiÅŸ beÅŸten fazla diÅŸi bulunur.

Güzellikleriyle Ün Salmış Yaratıklar:

KIZIL GEYÄ°K» (Cervus elaphus), benekli geyik’in beneklerle süslü nefis postuyla boy ölçüşemezse de, geyik ailesinin en güzel üyelerinden biri sayılır. Düzgün yapılı iri bir hayvandır. Heybetli ve maÄŸrur görünüşüne raÄŸmen, dikkate deÄŸer bir zarafetle yürür. Dallı boynuzlarının başının üzerinde meydana getirdiÄŸi «taç», gösteriÅŸini daha da artırır. Sözün kısası kızıl geyik, birçok bakımlardan geyiklerin kralıdır.
Bu geyiÄŸe Eski Dünya’nm birçok kısımlarında: Avrupa’da, Asya’da ve Afrika’da rastlıyoruz. Postu yazın kmlımsı bir kahverengidir, fakat kışın grimsi bir ton alır. Hayvanın kabaetlerindeki açık san leke kuyruÄŸun yanlan boyunca uzanır. YetiÅŸkin kızıl geyik omuz hizasında 120 santim boyundadır, ağırlığı da 150 kilo veya daha fazladır.

Kızıl geyiğin dallı boynuzu:

YetiÅŸkin kızıl geyik’in her bir dallı boynuzunun normal olarak altı ucu vardır, fakat daha fazla diÅŸli boynuzlan olan kızıl geyiklere rastlanmıştır. Yüz erkek kızıl geyik’ten bir tanesinin boynuzu yoktur. YetiÅŸkin erkek kızıl
geyik’lerin dallı boynuzu mart ayında düşer, fakat bunun yerinde derhal yenisi bitmeye baÅŸlar. Yeni dallı boynuz sonbaharda dövüşlerde silâh olarak kullanılmaya hazırdır.

Çiftleşme mevsimi:

Kızıl geyik bir sürü hayvanı olmakla beraber, erkeklerle diÅŸiler kısa çiftleÅŸme mevsiminin dışında ayrı yaÅŸarlar. DiÅŸi kızıl geyik’lerle yavruları analık içgüdüsünün etkisiyle sıkı fıkı gruplar meydana getirirler.
Eylülde açılan çiftleÅŸme mevsiminden kısa bir süre önce erkek kızıl geyik’ler kalabalık, fakat düzensiz kafileler halinde toplanırlar. Bu arada sıçrayıp oynarlar ve ÅŸakadan dövüşe kalkışırlar.
Fakat çiftleÅŸme mevsimi baÅŸladıktan sonra, boyunları ÅŸiÅŸen erkek kızıl geyik’ler mümkün olduÄŸu kadar fazla diÅŸiye sahip olmak maksadıyla, aralarında vahÅŸiyane dövüşürler. Erkek kızıl geyik’ler kıskançlık ve hiddet kükremelerini ancak çiftleÅŸme mevsiminde ve sonra duyururlar.
Erkek kızıl geyik’ler normal olarak sahalarından bir, iki kilometreden fazla uzaklaÅŸmazlarsa da, diÅŸi ararken saatte 9-10 kilometre hızla koÅŸarak günde 20-30 kilometre yol alırlar. ÇiftleÅŸme sona erdikten sonra bütün kızıl geyikler her zamanki sakin hayatlarına dönerler.

DiÅŸi liderler:

Erkek kızıl geyik bazen «vadinin kralı» olarak tarif edilirse de, bunun gerçekle ilgisi yoktur. Erkek kızıl geyik sürünün lideri bile değildir. Yaşlıca, fakat henüz doğurabilen olgun bir dişi kızıl geyik sürünün başıdır. Fakat peşindekiler de genellikle kendi yavrularıyla yavrularının . çocuklarıdır. Yavrulaması sona erince, lider mevkiindeki dişi sürü üzerindeki otoritesini kaybeder.
DiÅŸi kızıl geyik’in, yalnız sürü lideri tarafından tehlike sinyali olarak duyurulan kesik ve kuvvetli bir havlayışı vardır. Sürünün öbür üyeleri bu sesi duyunca derhal durarak kulak kesilirler. Bu tetikteki hal, diÅŸi lider tehlikenin geçtiÄŸini belirtinceye kadar devam eder. DiÅŸi lider tekrar harekete geçtiÄŸi anda, bütün kafile onu sakin sakin takip eder.
Erkek bir kızıl geyik yılda bir kere dişi sürüsüne hâkim olursa da, bu, başka erkek kızıl geyikleri hareme sokmamak gayesini güden geçici bir liderliktir.

Oynak yavrular:

Dişi kızıl geyik çiftleşmeden sekiz ay sonra tek yavrusunu doğurur. İkizler enderdir. Beyaz benekli yavru ilkbaharda dünyaya gözlerini açar.
Yavru doğar doğmaz ayağa kalkıp yürüyebilirse de, annesinin onu gizlediği çalıların arasında kalır. Dişi de yavrusundan hiç bir zaman fazla uzaklaşmayarak ona süt vermek için sık sık yanma döner.
Yavrular daha ziyade ayaklanınca, birçok hayvanların yavruları gibi, aralarında oyunlar oynamaya ve şakadan dövüşler tertiplemeye başlarlar.

Kızıl geyik çeşitleri:

Kızıl geyik grubunun, yaÅŸadıkları yere; Büyük Britanya adalarına, Avrupa kıtasına, Ön Asya’ya, Asya’ya ve Kuzey Afrika’nın Akdeniz bölgesine göre farklar gösteren birçok türleri, alttürleri ve çeÅŸitleri vardır. DoÄŸu türlerinin postu Avrupa tiplerininkinden daha grimsidir, omuzlarında, baldırlarında ve karınlarında da ayrıca siyahlıklar vardır. Ãœzerinde durulmaya deÄŸer iki tür, Hazar Denizi bölgesinin «maral geyiÄŸi» ile KeÅŸmir vadisinin «hangul geyiÄŸi» dir.
Maral geyiÄŸi, veya öbür adıyla «İran kızıl geyiÄŸi», Avrupa’Iı akrabasından daha iri olup omuz hizasında 135 santim boyunda ve 280 kilo ağırlığındadır. Bazen hatalı olarak «Hindistan bataklık geyiÄŸi» gibi «barasingha» olarak adlandırılan hangul geyiÄŸi ise omuz hizasında 120 santim boyunda ve 225 kilo ağırlığmdadır. Bu harikulade hayvanın dalla boynuzlarının uzunluÄŸu bazen 125 -130 santimi bulur.

«Hindistan bataklık geyiÄŸi» (Cervus (Rucervus) duvaucelli), isminin bataklık geyiÄŸi olmasına raÄŸmen, bataklıkların hayvanı deÄŸildir. Kuzey Hindistan’da daha çok seyrek aÄŸaçlı ormanlara ve otluk ovalara raÄŸbet ederek, çiftleÅŸme mevsiminde buralarda kalabalık sürüler halinde toplanır.
Bu geyik mağrur görünüşlü, heybetli bir hayvandır. Omuz hizasında boyu 120 santim, ağırlığı en çok 280 kilodur. Uzunluğu bazen 90 santimi geçen güzel dallı boynuzlarının on, on altı dişi olabilir. Hindistan bataklık geyiği, yazın seyrek beyaz benekli açık kızılımsı bir postla gezer, fakat kışın postunun rengi sarımsı kahveye döner.

TAMÄ°N» (Oervus (Rucervus) eldi), otluk ovalarda ve bataklıklarda elli baÅŸlık sürüler halinde toplaÅŸan bir sürü hayvanıdır. Bu geyikler öğle sıcağında orman kıyılarında bulunurlar. BaÅŸka zamanlarda açık arazileri tercih ederler. «Fanolia geyiÄŸi» veya «kahverengi dal boynuzlu geyik» diye de tanınan tamin, omuz hizasında 115 santim boyunda ve 120 kilo ağırlığındadır. Ä°ri dallı boynuzlarının sayısı iki, üçle on arasında deÄŸiÅŸen uzun ve kavisli çatalları vardır. YetiÅŸkin tamin’in kahverengi postunda tezatlı renkte iÅŸaret yoktur. Genellikle tek olan benekli yavru sonbahar sonunda dünyaya gelir ve altı veya yedi yaşını doldurduÄŸu vakit yetiÅŸkin sayılır. Tamin daha ziyade Burma’da ve Malakka yarımadasında yaÅŸar.

BOYNUZLARI ÇOK KIYMETLİ GEYİKLER

SÄ°KA» veya öbür adıyla «DoÄŸu Asya benekli geyiÄŸi» (Cervus (sika) nippon), hafif benekli ve but bölgesinde açık renk bir lekesi olan nispeten ufak sayılabilecek bir geyiktir. Bu, güzel hayvana Mançurya’da, Asya’nın doÄŸu kıyılarında, ayrıca Japonya ile Formoza arasındaki adalarda rastlıyoruz. Çok sayıda alttürleri vardır.
Boynuzları ilâç yerine geçer: Genellikle dört diÅŸli olan sika, dallı boynuzları, özellikle hayvanın büyüme devresinde çok aranılan bir metadır. Bu dallı boynuzları baÅŸka geyiklerinkinden daha tesirli bir ilâç sayan Çinliler, bu uÄŸurda avuç dolusu para vermekten çekinmezler. Fakat devamlı avlanmak sika’nın son derece ürkek olmasıyla sonuçlanmıştır.

Ãœrkek sika:

Sika’ların bazı türleri yüz yıl öncesine kadar Avrupa’da bilinmiyordu. Bu geyik omuz hizasında 90 santim boyundadır, baÅŸ ve vücut uzunluÄŸu da 120 santimdir, ayrıca bir de 20 santimlik bir kuyruÄŸu vardır. Kestane rengi yazlık postu beyaz beneklidir. Fakat kışın postun rengi donuk bir kahverengi olur, üzerindeki benekler de solar ve hemen hemen silinir.

ÇAMURLARIN İÇİNDE YUVARLANAN GEYİKLER:

SAMBAR GEYİĞİ» (Cervus (Rusa) unicolor), Güney DoÄŸu Asya’nın en yaygın ve en iri geyiÄŸidir. Bir orman hayvanıdır. Karnını doyurmak için otlu bayırlara ve ormanlardaki açıklıklara çıkarsa da, tehlike karşısında aÄŸaçların arasına sığınmakta gecikmez.
Sambar geyikleri kalabalık sürüler meydana getirmezler. İki veya üç tanesi, bazen de yarım düzinesi bir arada görülür. Erkek ve dişi sambar geyikleri çok kere tek tek dolaşırlar. Bu geyikler pek hızlı koşamadıklarından açık arazide onlara atla yetişmek kolaydır.
Sambar geyiğfnin en sevdiği yiyecek otsa da, ağaçların sürgünlerini ve yapraklarını da yer. Su peşinde epey uzaklara gider. Özellikle sabah erken ve akşam karnım doyurur. Gündüzleri güneş ışınlarından korunmuş bir köşe seçerek akşama kadar orada dinlenir.

Sambar geyikleri böcekten nefret eder:

Sambar geyiÄŸi, geyik ailesinin, domuzlar ve mandalar gibi çamurlu çukurların içinde yuvarlanmayı âdet edinmiÅŸ tek tük üyelerinden biridir. Hayvan ihtimal böceklerden ve özellikle sineklerden korunmak için bu tedbire baÅŸ vurur. Alçak ve sıcak tropikal ormanlarda yaÅŸayan sambar geyiÄŸinin yaÄŸmurlardan sonra böcekler yüzünden epey sıkıntı çektiÄŸi muhakkaktır. Çamurların içinde yuvarlanmak âdetinin yalnız erkek sambar geyikleri’nde görülmesi ilginçtir. DiÅŸi sambar geyiÄŸi’nin çamurlu yerlerde görüldüğü enderdir.

Çiftleşme çağırışı:

Erkek sambar geyiÄŸi’nin çiftleÅŸme çaÄŸrısı gürültülü ve az çok madenî tonlu bir böğürmedir. DiÅŸi sambar geyiÄŸi’nin çağırışı daha hafif, fakat daha keskindir. ÇiftleÅŸme mevsimi ekim ve kasım aylarıdır. Kuvvetli bir erkek sambar geyiÄŸi iki veya üç diÅŸiye sahip çıkarak çiftleÅŸme mevsimi sona erinceye kadar onlara baÅŸka erkek sambar geyiklerini iliÅŸtirmez. Bundan kısa bir süre sonra, domuz geyiÄŸi’ninki gibi üç uçlu olan dallı boynuzları düşer.
DiÅŸi sambar geyiÄŸi çiftleÅŸmeden sekiz ay sonra orman içinde kuytu bir çalılığa çekilerek orada bir tek yavru doÄŸurur. Bir batında birden fazla yavrusu olduÄŸu enderdir. Yavru sambar geyikleri beneksizdirler. YetiÅŸkin sambar geyikleri’nin kılları kaba ve biteviye koyu kurÅŸuni kahverengidir.
Güney Asya’nın yüksekliÄŸi 1200 ile 4 200 metre arasında deÄŸiÅŸen ayrı ayrı yerlerinde birkaç sambar geyiÄŸi türüne rastlamaktayız. Bunların irilikleri de baÅŸka baÅŸka olup en büyüğü Seylan adasında da bulunan «Hindistan sambar geyiÄŸi» dir. Bu hayvan omuz hizasında 150 santim boyunda ve 300 kilo ağırlığmdadır. Boynuzlarının uzunluÄŸu da 120 santimi bulur, hatta bazen geçer.

HÄ°NDÄ°STAN’IN ZARÄ°F YARATIKLARI

BENEKLİ GEYİK» veya öbür adıyla «çital» (Axis axis), belki de geyik ailesinin en süslü üyesi. ve bütün geyiklerin en zariflerinden biridir. Hindistan ovalarıyla dağ eteklerinde suya yakın çalılık arazide veya bambu ormanlarının kıyısında gezer. Bu benekli hayvanlar arkadaş canlısıdırlar. Bütün mevsimlerde birkaç yüz başlık sürüler halinde yaşarlar. Gündüz saatlerinde hareket halindedirler. Sabahın sekizi ile onu arasında suya giderler, sonra öğle saatlerini uykuyla geçirirler. İyi yüzen bu hayvanlar gerekince suya atılmaktan çekinmezler. Çiftleşme çağrıları kolay tam-nan, fakat tarif edilmesi imkânsız gürültülü ve boğuk bir havlamadır. Ayrıca tiz bir alarm çığlıkları vardır.
Benekli geyik’in kızıl kahverengi postu, bütün hayatınca kalan bol sayıda beyaz beneklerle süslüdür. Omuz hizasında yaklaşık olarak 90 santim boyundadır. Ağırlığı da 100 kilo civarındadır. 90 santim uzunluÄŸunda olabilen dallı boynuzları kısa kaidelerin üzerinde yetiÅŸmiÅŸtir. Genellikle her yanda iki ucu vardır.
Hindistan ile Burma’da daha ufak bir «kızıl kahverengi domuz geyik» vardır. Bunun yavruları beyaz beneklidir. Aym geyiÄŸin daha doÄŸudaki bir türü beneksizdir. Pek arkadaÅŸ canlısı olmayan bu geyikler en çok ikili, üçlü gruplar halinde dolaşırlar.