REN GEYÄ°KLERÄ°
KUZEY ÜLKELERİNİN HIRÇIN YARATIKLARI
AVRUPA ülkelerinin Noel ve yılbaşı kartlarında en çok yer alan hayvan «Ren geyiÄŸi» dir. Noel Baba’nın kızağını da onlar çeker. Fakat bu iri hayvanların her zaman uysal ve sevimli yaratıklar olduÄŸunu sanmak yanlıştır. Özellikle çiftleÅŸme mevsiminde pek tehlikeli olurlar. Bu arada ortalık, çatışan boynuzlarının çatırtısıyla çınlar. Erkek Ren geyikleri’nin diÅŸilere hâkim olmak için giriÅŸtikleri bu dövüşler pek çok insanın da hayatına malolmuÅŸtur.
Yabani ve evcilteÅŸtirilmiÅŸ Ren geyikleri:
Ren geyiklerine «Buzlu Kuzeyin Develeri» denilmiÅŸtir. «Misk sığırı» hesaba katılmayacak olursa, en kuzeyde yaşıyan toynaklı hayvanlar onlardır. Gerek Yeni Dünya’da, gerekse Eski Dünyada orman sınırının kuzeyine çıkarak Kuzey Kutbu Dairesi’nin içine girerler.
Bu geyiklerin yabanilerine «karibu» denilir. Bugün karibu’lara baÅŸlıca Yeni Dünya’da rastlanır. «Kıraç
toprak karibusu», «orman karibusu» ve «daÄŸ karibusu» diye isimlendirilen üç türü vardır. Bir de evcil tipi ren geyiÄŸi olarak tanınan bir «Eski Dünya karibusu» vardır. Ren geyikleri Yeni Dünya’ya sonradan sokulmuÅŸ ve bir yiyecek ve giyim kaynağı olarak Esksimolaria büyük faydaları dokunmuÅŸtur.
EÅŸsiz boynuzlar:
Karibu (Rangifer), her iki cinsi de boynuzlu olan tek geyiktir. Yavrularının bile doğumdan iki ay sonra meydana çıkan çiviye benzer bir çift ufak boynuzu vardır.
Karibu boynuzları gerçekten gösterişlidir. Ana boynuz zarif bir kavisle arkaya ve yukarıya doğru kıvrılır, yükseldikçe genişler, sonra öne eğilerek ve el ayası gibi yassılarak son bulur.
Uçların şekli ve sayısı değişiktir. Enli ve dikey bir el ayası veya «kürek» şeklinde yüze doğru inen kavisli uç çoğunlukla yalnız bir boynuzda gelişir. Bu «küreğin», karibu
nun, karı kazıyarak baÅŸlıca yiyeceÄŸiÄŸini meydana getiren yosunları bulmasına yaradığı sanılmaktadır. Bununla beraber karibu toprağı ve karları ayaklarıyla daha iyi kazıyabilir. Erkek karibu’ların dallı boynuzları kış başında düşer, fakat diÅŸilerinki mayısa kadar baÅŸlarında kalır.
Kalabalık sürüler, uzun göçler:
Karibu, bütün geyiklerin en arkadaÅŸ canlısı ve aynı zamanda en göçebesidir. En kuzeydeki gruplardan bazıları daha aÄŸustosta güneye hareket için toplaÅŸmaya baÅŸlarlar. Karibu’lardari bazıları, açık tundralardan siperli ormanlara göç ederken yüzlerce kilometre yol alabilirler. Göç halindeki sürüler çoÄŸu zaman birkaç bin baÅŸlıktır.